Η τοξικότητα, τα συμπτώματά της και η αντιμετώπισή της

του Δημήτρη Εργατούδη*

Ένα μεγάλο μέρος της καθημερινότητάς τους, οι εργαζόμενοι το περνούν στη δουλειά τους. Όταν το εργασιακό τους περιβάλλον είναι ευχάριστο, αυξάνεται η παραγωγικότητα και η δέσμευσή τους προς τον οργανισμό στον οποίο εργάζονται, προσφέροντάς τους μεγάλη ικανοποίηση.  Αντίθετα, ένα τοξικό περιβάλλον  προκαλεί στους υπαλλήλους άγχος, εξουθένωση και κατάπτωση. 

Αναγνωρίζοντας έγκαιρα  τα συμπτώματα της τοξικότητας, μπορεί ένας υπάλληλος να χειριστεί αποτελεσματικά τέτοιες καταστάσεις και να απολαμβάνει ένα υγιές ισοζύγιο ιδιωτικής ζωής και εργασίας.

Συμπτώματα τοξικότητας

  • Συχνές παραιτήσεις

Ένα από τα πιο εμφανή συμπτώματα τοξικότητας είναι οι συχνές παραιτήσεις.  Αυτοί που φεύγουν, συνήθως εξηγούν τους λόγους που τους οδήγησαν σε παραίτηση.  Μεταξύ των λόγων αυτών περιλαμβάνονται η ανεπαρκής διεύθυνση, η έλλειψη προοπτικών ανέλιξης, το εχθρικό εργασιακό περιβάλλον κ.λπ.

  • Έλλειψη επικοινωνίας

Η αποτελεσματική επικοινωνία είναι ο ακρογωνιαίος λίθος κάθε υγιούς εργασιακού περιβάλλοντος, σε αντίθεση με τις συνθήκες που επικρατούν σε ένα τοξικό εργασιακό περιβάλλον, όπου η επικοινωνία είναι προβληματική ή ανύπαρκτη, με τους υπαλλήλους να αποκρύπτουν πληροφορίες και τους διευθυντές να δίνουν ασαφείς ή παραπλανητικές οδηγίες με αποτέλεσμα να συγχύζουν και να απογοητεύουν τους υπαλλήλους.

  • Απρεπής συμπεριφορά

Σε ένα τοξικό περιβάλλον οι διευθυντές είναι συνήθως αμελείς και συμπεριφέρονται με προσβλητικό τρόπο στους υπαλλήλους τους.  Επικρατεί το μικρομάνατζμεντ, η ευνοιοκρατία, η έλλειψη υποστήριξης και η ταπείνωση των υπαλλήλων.  Ηγέτης που δεν κατορθώνει να εξασφαλίζει τον σεβασμό των υπαλλήλων του, συνδράμει στη δημιουργία ενός τοξικού εργασιακού περιβάλλοντος.

  • Υπερβολικός φόρτος εργασίας

Τοξικότητα προκαλεί και η έλλειψη προσωπικού, η οποία  οδηγεί στην εξουθένωση των υπαλλήλων, προκαλώντας τους άγχος και επηρεάζοντας  την ποιότητα της εργασίας.

  • Χαμηλό ηθικό

Η τοξικότητα στην εργασία συνοδεύεται πάντοτε και από χαμηλό ηθικό των υπαλλήλων, το οποίο εκδηλώνεται με την έλλειψη ενθουσιασμού και αφοσίωσης, καθώς και με αρνητική στάση για τη δουλειά και τους συναδέλφους.  Το χαμηλό ηθικό είναι μεταδοτικό και σύντομα επηρεάζει όλους τους υπαλλήλους.

  • Κλίκες, κουτσομπολιά κ.λπ.

Οι κλίκες και τα κουτσομπολιά προκαλούν διακρίσεις και έλλειψη εμπιστοσύνης.  Όταν οι υπάλληλοι χωρίζονται σε ανεπίσημες ομάδες, από τις οποίες αποκλείονται κάποιοι συνάδελφοί τους, προκαλείται αντίδραση και έλλειψη εμπιστοσύνης.

  • Έλλειψη αναγνώρισης

Ένας οργανισμός ο οποίος δεν αναγνωρίζει ούτε και ανταμείβει την καλή απόδοση και τις επιτυχίες των υπαλλήλων του είναι καταδικασμένος να γίνει τοξικός.  Η αναγνώριση είναι απαραίτητη για την παρώθηση  και την ικανοποίηση των υπαλλήλων.

  • Θέματα υγείας

Ένα τοξικό περιβάλλον επηρεάζει αρνητικά τη  φυσική και διανοητική υγεία των υπαλλήλων.  Όπως έχει ήδη αναφερθεί, ο υπερβολικός φόρτος εργασίας τούς προκαλεί άγχος, το οποίο συνοδεύεται από ανησυχία, κατάθλιψη, σωματικές ασθένειες, αϋπνίες κ.λπ.  Συμπτώματα όπως συχνές αναρρωτικές άδειες είναι ένα σημαντικό προειδοποιητικό σημάδι τοξικότητας.

Χειρισμός

Τα μέτρα που μπορεί  να πάρει ένας υπάλληλος που εργάζεται σε ένα τοξικό περιβάλλον, περιλαμβάνουν τα εξής:

  • Αυτοαξιολόγηση

Ο υπάλληλος πρέπει να κάνει μια αξιολόγηση των συναισθημάτων του για να διαπιστώσει αν η εργασία του επηρεάζει σωματικά  και διανοητικά την υγεία του. Εντοπίζοντας πώς η τοξικότητα επηρεάζει προσωπικά τον ίδιο, θα μπορεί να αποφασίσει για τα επόμενα βήματά του.

  • Κόκκινες γραμμές

Πρέπει να θέτει κόκκινες γραμμές όσον αφορά  τις ώρες εργασίας του, να μη συμμετέχει σε κουτσομπολιά και  να αποφεύγει την εξουθένωση.  Για τις κόκκινές του γραμμές μπορεί, αν χρειαστεί, να ενημερώσει τους συναδέλφους και τους προϊσταμένους του.

  • Βοήθεια

Ζητώντας βοήθεια και υποστήριξη από έμπιστους συναδέλφους του, φίλους και συγγενείς, μπορεί ο υπάλληλος να ανακουφιστεί και να ψάξει για νέες προοπτικές.  Αν η τοξικότητα τον καταβάλλει θα πρέπει να ζητήσει βοήθεια από έναν ειδικό.

  • Στοιχειοθέτηση

Ο υπάλληλος πρέπει να κρατά στοιχεία για κάθε τοξική συμπεριφορά ή τοξικό επεισόδιο που παρατηρεί.  Τα στοιχεία αυτά  πρέπει να περιλαμβάνουν ημερομηνίες, ώρες και λεπτομέρειες. Πιθανόν να του χρειαστούν αν αποφασίσει να αποταθεί στη Διεύθυνση Ανθρώπινου Δυναμικού ή σε ανώτερη αρχή.

  • Άμεση αντιμετώπιση

Αν αισθάνεται ότι είναι ασφαλές, μπορεί να συζητήσει απευθείας το θέμα με εκείνον/εκείνους που προκαλεί/προκαλούν την τοξικότητα.  Σε τέτοια περίπτωση η προσέγγισή του πρέπει να γίνεται με ήπιο και επαγγελματικό τρόπο, κάνοντας ιδιαίτερη αναφορά  στη συμπεριφορά που επηρεάζει την εργασία και την ευεξία του.

  • Υπηρεσία Ανθρώπινου Δυναμικού

Αν παρόλες τις προσπάθειες του υπαλλήλου, η τοξικότητα εξακολουθεί να υπάρχει, θα πρέπει να το αναφέρει στην Υπηρεσία Ανθρώπινου Δυναμικού, εφοδιάζοντάς τους με στοιχεία και λεπτομέρειες, εκφράζοντας ταυτόχρονα την ανησυχία του για το θέμα.  Η Υπηρεσία Ανθρώπινου Δυναμικού είναι η αρμόδια να εξασφαλίζει ένα αρμονικό και υγιές εργασιακό περιβάλλον και θα επιληφθεί του θέματος με σοβαρότητα και επαγγελματισμό.

  • Αλλαγή καθηκόντων

Αν η κατάσταση είναι μη αναστρέψιμη, ο υπάλληλος μπορεί να ζητήσει μετάθεση σε άλλο τμήμα στο οποίο δεν υπάρχει τοξικότητα.

  • Παραίτηση

Αν κανένα από τα πιο πάνω μέτρα φέρει το επιθυμητό αποτέλεσμα, θα είναι καιρός ο υπάλληλος να διερευνήσει την πιθανότητα υποβολής παραίτησης.

Επίλογος

Ένα τοξικό περιβάλλον μπορεί να έχει σοβαρές επιπτώσεις στη σωματική και ψυχική υγεία των εργαζομένων.  Αναγνωρίζοντας τα συμπτώματα της τοξικότητας και λαμβάνοντας προληπτικά μέτρα, μπορούν οι υπάλληλοι να μετριάσουν τις επιπτώσεις της τοξικότητας.  Καθορίζοντας κόκκινες γραμμές, ζητώντας βοήθεια και αποφασίζοντας για τα επόμενα βήματα, μπορούν οι υπάλληλοι  να προστατεύσουν τους εαυτούς τους και να βρουν ένα καλύτερο εργασιακό περιβάλλον.  Άλλωστε καμιά εργασία δεν πρέπει να υπερτερεί της υγείας και  της ευεξίας κάθε υπαλλήλου.

* Fellow του Ινστιτούτου Τραπεζιτών Λονδίνου | Ιδρυτικού μέλους του Κυπριακού Ινστιτούτου Χρηματοοικονομικών  Υπηρεσιών και του Κυπριακού Συνδέσμου Διεύθυνσης Ανθρώπινου Δυναμικού.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This website uses cookies and asks your personal data to enhance your browsing experience.